Lựa chọn nghiệt ngã trong đại dịch

Tại Bệnh viện Bellevue ở thị thành New York, y bác sĩ đang phải gồng mình đối phó với lượng bệnh nhân khổng lồ. Cơn bão Sandy quét qua năm 2012 đã khiến các máy phát điện chính hư hại đa số. bác sĩ Laura Evans chỉ còn sử dụng được 6 ổ cắm điện cho 50 bệnh nhân ở khu cách ly.

Lãnh đạo bệnh viện yêu cầu cô chọn lựa người được ưu tiên sử dụng các thiết bị y tế.

"Laura, chúng ta cần lập một danh sách", một cấp trên nói với cô. Sau khi bàn luận với các chuyên gia khác, cô đã liệt kê tên của những bệnh nhân "may mắn".

Các thầy thuốc ở khắp nơi tại Mỹ cũng đứng trước tình hống na ná, chọn lọc có phần nghiệt ngã được thực hiện ở quy mô rộng lớn hơn nhiều. Các chuyên gia dịch tễ cảnh báo về sự bùng nổ số lượng bệnh nhân nguy nan, kết hợp với tình trạng thiếu thiết bị, vật tư, nhân viên và giường bệnh nghiêm trọng. Điểm nóng bao gồm các bang như New York, California và Washington.

thầy thuốc Laura Evans bên ngoài Trung tâm Y tế Đại học Washington ở Seattle. Ảnh: NY Times

thầy thuốc đang ráng ngăn chặn đợt bùng phát, mở mang năng lực y tế để hạn chế việc lựa chọn bệnh nhân. Song nếu tình thế ép buộc, câu hỏi được đặt ra là họ sẽ đưa ra quyết định theo tiêu chí gì, giảm thiểu số người chết ra sao, ai là người có quyền lựa chọn và hợp thức hoá điều này với công chúng thế nào?

Các bệnh viện đang xem xét dựa trên những diễn biến ban sơ ở Trung Quốc, nơi có nhiều bệnh nhân bị từ chối cho nhập viện. Tình trạng tương tự diễn ra ở Italy. Các bác sĩ bị quá tải và phải khước từ điều trị cho bệnh nhân lớn tuổi có tỷ lệ tử vong cao để dành máy thở cho bệnh nhân khoẻ mạnh, nhiều khả năng sống sót hơn.

"Việc lựa chọn đi ngược lại những gì chúng ta từng nghĩ về nghề của mình, trái với hành vi cần có của bác sĩ đối với bệnh nhân", tiến sĩ Marco Metra, trưởng khoa tim mạch tại một bệnh viện ở Italy cho biết.

Ở Mỹ, có một số chỉ dẫn đã tồn tại trước đây can dự đến nhiệm vụ "nghiệt ngã" này. Chương trình hỗ trợ liên bang đối với các bệnh viện, bang và Cơ quan Quản lý Y tế Cựu chiến binh từng phát triển kế hoạch cơ bản đối phó với đại dịch nghiêm trọng. Dù được ít người biết đến và có vài điểm lỗi thời, bộ chỉ dẫn dẫn đang được coi xét dùng lại trong đợt đại dịch lần này.

Song hiện chưa có nhiều nghiên cứu để đánh giá liệu các chiến lược này có thể cứu chữa thêm các bệnh nhân hoặc duy trì sự sống cho họ lâu hơn so với việc chọn lọc tình cờ hay không.

"Cần phải xác định mục tiêu một cách rõ ràng. Có thể bạn cứu được nhiều người hơn nhưng rút cục tạo ra một xã hội chiến đấu vì chính điều này. Một số công dân sẽ cho rằng mạng sống của họ là không xứng đáng", Christina Pagel, một chuyên gia người Anh từng nghiên cứu về vấn đề rưa rứa trong đại dịch cúm H1N1 năm 2009 nhận định.

Bệnh nhân xếp hàng bên ngoài Bệnh viện Brooklyn, New York để chờ thăm khám. Ảnh: NY Times

Nhiều công dân lo ngại việc chọn lựa bệnh nhân dựa trên tỷ lệ sống sót có thể là một hình thức phân biệt đối xử. Những người Mỹ gốc Phi nhập cư vốn đã không nhận được sự chăm chút sức khoẻ tương đương với người bản địa từ trước đó.

Ngay trước khi Covid-19 bùng phát, bác sĩ Laura Evans đã chỉ đạo hoạt động cho các phòng trông nom đặc biệt của trọng tâm Y tế Đại học Washington, Seattle. đô thị là khu vực trước hết của Mỹ ghi nhận các ca lây nhiễm cộng đồng.

Bệnh viện đang làm hết sức mình để tránh phải chọn lọc bệnh nhân. thầy thuốc Evans gọi đây là "nghĩa vụ đạo đức". Giống như các tổ chức khác, họ cố bảo đảm nguồn cung, đào tạo nhân viên y tế cho các vai trò nằm ngoài công việc bình thường, hoãn một số ca giải phẫu tự chọn để tạo thêm không gian điều trị cho bệnh nhân Covid-19.

Một số thành thị trên cả nước đang chạy đua để xây dựng các bệnh viện mới.

Chuyên gia đề xuất một số hướng giải quyết tình trạng khan hiếm máy thở như nhường cho người đến trước. Song một số người cho rằng điều này gây bất lợi cho các bệnh nhân sống xa bệnh viện và tuyển lựa tình cờ vẫn công bằng hơn.

Thục Linh (Theo NY Times )